جبار شجاعی، دکتری جامعه شناسی سیاسی جمهوری اسلامی ایران در گفت و گو با خبرنگار پایگاه خبری ترشیز خوان؛ در پاسخ به این سؤال که چگونه شهید سلیمانی به یک فرمانده برجسته در سطح جهانی تبدیل شد گفت: یکی از برجستهترین ویژگیهای شهید حاج قاسم سلیمانی، پیوند میان درک استراتژیک و اخلاص در عمل بود و این نگاه بلند به هستی و پدیدهها، در تحلیل و ارائه راهکارها نقشی تعیینکننده چه از منظر دینی، چه اجتماعی و انسانی داشت و علاوه بر این، خلاقیت و ابتکار ایشان در مدیریت جنگ های نامتقارن موجب موفقیتهای پایدار شد و اشراف حداکثری بر حوزه مأموریت، حاصل دسترسی به دادهها، سبک مدیریتی پویا و چندجانبهنگری ایشان بود.
وی در ادامه به تحلیل سبک رهبری شهید سلیمانی در چارچوب نظریههای علوم سیاسی و روابط بینالملل پرداخت و گفت: ویژگی متمایز او در عنصر بومی و دینمحور یعنی «اخلاص» نهفته است و این اخلاص همراه با شجاعت برخاسته از ایمان و زمینههای تاریخی، فرهنگی و جغرافیایی، الگویی منحصر بهفرد ایجاد کرده است و در واقع حاج قاسم علاوه بر این، فرهنگ میانفردی و مدیریتی خاصی داشت؛ نوع مواجههاش با بیتالمال و افراد متخلف تربیتی و در راستای رشد بود و این نگاه، صبر راهبردی و الگویی تربیتی را شکل داد که هم رشد فردی و هم رشد دیگران را دربر میگرفت.
وی ادامه داد: حاج قاسم مولود انقلاب و مکتب امام خمینی (ره) بود و نباید صرفاً در چارچوبهای کلاسیک علمی محدود گردد و در عین حال، شخصیت او باید بهگونهای تعریف شود که برای نسل جدید قابل ترجمه و به گونه ای الگویی بومی باشد که هم ارزشهای دینی و هم عرق ملی را در خود داشته باشد تا سبب الهام بخشی برای دانشجویان و دانشآموزان الهامبخش شود.
حاج قاسم، ظرفیت فهم و الگوسازی برای همه انسان ها
معاونت پژوهشی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق علیه السلام با معرفی حاج قاسم به عنوان یک «مطالعه موردی» در حوزه رهبری نظامی و سیاست منطقهای، اذعان کرد: حاج قاسم با برخورداری از ویژگیهای انسانی و فطرتمحور، فراتر از ایدئولوژی صرف عمل میکرد و تجلی ایثار اجتماعی و مقاومت مبتنی بر آموزههای قرآنی بود و رفتار و انگیزههای او ظرفیت فهم و الگوسازی برای همه، حتی غیرایرانیان را فراهم میکرد و شهید سلیمانی خود را نماینده جمهوری اسلامی و فرزند انقلاب اسلامی میدانست و سیاست را ذیل ولایت فقیه تعریف میکرد و از یک طرف در عرصههای بینالمللی نیز با نگاه سازنده و همگرا، تلاش داشت ساختارهای نوین متناسب با زیستبوم هر جامعه شکل دهد؛ تجربه او در عراق نمونهای روشن از این رویکرد است.
شجاعی در ادامه با بیان اینکه سیاست خارجی حاج قاسم هم بر گسترش نفوذ انقلاب اسلامی استوار بود و هم در عرصه داخلی نیز نقش او در ایجاد وحدت و انسجام اجتماعی، به ویژه پس از شهادتش برجسته شد، گفت: تأثیر دیگر او در سیاست داخلی، برجستهسازی ارزشهای انقلاب اسلامی در مواضع و رفتارهایش در مقاطع مختلف بود.
الگوی کم نظیری از تلفیق توان نظامی و مهارت دیپلماتیک
دکتری جامعه شناسی سیاسی جمهوری اسلامی ایران؛ همچنین به تبیین نگاه رابطهای سردار سلیمانی میان نظامیان و سیاستمداران پرداخت و گفت: حاج قاسم باور داشت که میدان و دیپلماسی مکمل یکدیگرند و نمیتوان آنها را از هم جدا کرد و او این نگاه را در جامعه ایرانی رایج ساخت و نشان داد که یک نیروی نظامی میتواند در مقام سیاستمدار و دیپلمات نیز موفق عمل کند و بدین ترتیب الگویی ارائه داد که تلفیق توان نظامی و مهارت دیپلماتیک را ممکن میسازد، هرچند تکرار چنین الگویی دشوار و کمنظیر است.
عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق (ع) با بیان اینکه میراث فکری حاج قاسم برای نسلهای آینده سبب ایجاد عمق راهبردی انقلاب اسلامی در جوامع مختلف و توسعه قدرت و اقتدار آن در عرصههای دوردست است، اظهار کرد: حاج قاسم الگویی از رهبری ارائه داد که در آن واقعبینی، جهاد، عرفان عملی، کارآمدی، امتگرایی و ملیگرایی، ولایت مداری حداکثری و تساهل فراگیر با همگان در کنار مردمداری و اقتدار فعالانه جمع شده است و این الگو نیاز امروز جوامع است و در حوزه سیاست خارجی نیز با قهرمان ملی شدن، میراثی فرهنگی و شخصیتی بر جای گذاشت همچنین مواجهه او با شهادت و تعریف خود بهعنوان یک سرباز و بسیجی، بخشی دیگر از این میراث ماندگار محسوب میشود.
دیپلماسی شبکهای؛ میراث حاج قاسم در سیاست خارجی ایران
وی در ادامه همچنین برای چگونگی نهادینه شدن این میراث در سیاست خارجی ایران گفت: میراث حاج قاسم در سیاست خارجی، علاوه بر ایجاد عمق راهبردی، بر تربیت انسانهایی با افق و نگرش جدید تأکید دارد و یکی از جلوههای این میراث، دیپلماسی شبکهای در سطح موضوعی، منطقهای و کشوری است و ترجمه این میراث در سیاست خارجی، ترویج رهبری مبتنی بر اخلاص و شجاعت در بدنه دیپلماسی کشور است همچنین، الگوی رهبری حاج قاسم ترکیبی از ایدئولوژی دینی و انقلابی با راهبردی منعطف بود و الگویی که ضمن حفظ اصول، از تصلب و انجماد پرهیز کرده و قابلیت سازگاری با شرایط مختلف را دارد.
جبار شجاعی در پایان خطاب به دانش آموزان و دانشجویان بر اساس سبک زندگی و اندیشههای سردار سپهبد حاج قاسم سلیمانی توصیه کرد: امروز باید بیندیشید که حاج قاسم چگونه به چنین جایگاهی رسید و اینکه بدانید او مولود انقلاب اسلامی و تربیتیافته نظام جمهوری اسلامی بود و نماد یک انسان موفق در عرصه ملی و منطقهای محسوب میشود و جمهوری اسلامی توانست نیروهایی چون او را در چارچوب گفتمان انقلاب اسلامی و دستگاه امامین انقلاب پرورش دهد و حاج قاسم علاوه بر ایجاد ساختارهای جدید در حوزه فرهنگی، نظامی و امنیتی، توانست بازی دشمن را تخریب و امنیت منطقهای را حفظ و تقویت کند.
خبرنگار: ابوالفضل مودب
سردبیر و ویراستار: حوریه صادقی زیرک آباد
